Den Vesle Katekisma

 

Del I
DEI TI BODA[1]

Sleis som ein husfar s enkelt han kan skal halda dei fram for familien sin.

med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje.

 

Frste bodet
Du skal ikkje ha andre gudar attt meg.
Kva tyder det:
Vi skal ottast og elska Gud over alle ting og setja all vr lit til Han.

 

Det opphaveleg Andre bodet

Du skal ikkje laga deg noko gudebilete eller noko slag bilete av det som er oppi himmelen eller nedp jorda eller i vatnet under jorda. Du skal ikkje tilbe dei og ikkje dyrka dei!

 

Andre bodet
Du skal ikkje misbruka Guds namn.

Det er: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje brukar namnet Hans til banna og sverja, lyga og svika, men kallar p Gud i all vr naud, ber lovar og takkar.

 

Tredje bodet

Du skal halda kviledagen heilag.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje vanvrder samlinga om Guds ord, men held Ordet heilagt, gjerne hyrer og lrer det.

 

Fjerde bodet

ra far din og mor di.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud s vi ikkje vanvrder eller srar foreldra vre og andre som Gud har sett over oss, men tener og lyder dei. elskar og vrder dei.

 

Femte bodet

Du skal ikkje sl i hel.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje skader nesten vr p kroppen eller gjer Han noko vondt, men hjelper Han og str Han i naud og fare.

 

Sjette bodet

Du skal ikkje bryta ekteskapet.(Du skal ikkje driva hor.)

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi lever eit reint og smeleg liv i ord og gjerningar. Ektefolk skal elska og ra kvarandre.

 

Sjuande bodet

Du skal ikkje stela.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje tek noko fr nesten vr, eller narrar det fr han, men hjelper han til verja det han eig, og betra sine kr.

 

ttande bodet

Du skal ikkje tala usant om nesten din.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje svik nesten vr, ikkje baktalar Han eller spreier vonde rykte om Han, men orsakar Han, talar vel om Han, og tek alt i beste meining.         

 

Niande bodet

Du skal ikkje tr etter huset(eigedomen) t nesten din.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje prver lura til oss arven t nesten vr og eller huset hans, som om vi skulle ha rett til det, men hjelper han, s han fr ha sitt i fred.

 

Tiande bodet

Du skal ikkje tr etter ektemaken t nesten din, eller arbeidsfolket hans eller andre som hyrer til hj nesten din.

Kva tyder det: Vi skal ottast og elska Gud, s vi ikkje lokkar eller trugar nokon til forlata nesten vr men minner dei om vera trufaste.

 

(Opphaveleg var Niande og Tiande Bodet saman=Tiande Bodet)

 

Kva er summen av boda?
Du skal elska Herren din Gud av heile ditt hjarta og av heile di sjel og av heile din hug. Dette er det strste og fyrste bodet. Men det er eit anna som er like stort: Du skal elska nesten din som deg sjlv. (P desse to boda kviler heile lova og profetane.) (Matt 22, 37-40)

 

Kva seier no Gud om alle desse boda sine?
Han seier dette:

For eg, Herren din Gud, er ein brennhuga Gud, som lt straffa for synda t fedrane koma over born i tredje og fjerde ttleden, nr dei hatar meg, men gjer vel i tusen ttleder mot dei som elskar meg og held boda mine.

 

Kva er det?  Sver:

Gud trugar med refsa alle dei som bryt desse boda. Difor skal vi ottast for vreiden hans og ikkje gjera imot alle desse boda. Men nde og alt godt lovar han alle dei som held desse boda. Difor skal vi g elska han og setja vr lit til han og gjerne gjera etter boda hans.

 

Den gylne regelen:

Alt det de vil at andre skal gjera mot dykk, det skal de g gjera mot dei...(Matt.7,12)

 

Del II
TRUA

Sleis som ein husfar s enkelt han kan skal halda henne fram for familien sin.

 

Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med kven Gud er, og kva han har gjort og gjer for oss.

 

Frste artikkelen - OM SKAPINGA

Eg trur p Gud Fader, den allmektige,

som skapte himmel og jord.

Kva tyder det: Eg trur at Gud har skapt meg og alle andre skapningar. Han har gjeve meg kropp og sjel, lekam,vit og alle sansar og held alt dette ved lag. Han gjev meg klede og skor, mat og drikk, hus og heim, ektemake og born, ker og fe og alt det eg treng fr dag til dag. Han verner meg mot all fare og vaktar meg mot alt vondt. Alt dette gjer Han berre av faderleg godhug og Guddommeleg miskunn, utan at eg har fortent det eller er verdig til det. For alt dette skuldar eg takka og lova Han, tena og lyda Han.

Andre artikkelen - OM FRELSA

Eg trur p Jesus Kristus,

Guds einborne Son, vr Herre

som vart avla ved Den Heilage Ande

fdd av Maria my,

pint under Pontius Pilatus,

vart krossfest, dydde og vart gravlagd,

fr ned til ddsriket,

stod opp fr dei dde tredje dagen,

fr opp til himmelen,

sit ved hgre handa t Gud, den allmektige Fader,

skal koma att derifr og dma levande og dde.

Kva tyder det: Eg trur at Jesus Kristus er min Herre, sann Gud, fdd av Faderen fr va, og sant menneske, fdd av Maria my. Han har atterlyst meg, fortapte og fordmde menneske, kjpt meg fri, og frelst meg fr alle synder, fr dden og djevelens makt, ikkje med gull eller slv, men med sitt heilage og dyre blod og si skuldlause liding og sin dd. Dette har Han gjort s eg skal vera Hans eigen, leva under Han i Hans rike og tena Han i evig rettferd, skuldlyse og sle, liksom Han er oppstanden fr dei dde, lever og rder i all ve.

 

Tredje artikkelen - OM HEILAGGJERINGA

Eg trur p Den Heilage Ande,

ei heilag, allmenn kyrkje,

eit samfunn av dei heilage,

forlating for syndene,

oppstoda av lekamen og evig liv.

Amen.

Kva tyder det: Eg trur at eg ikkje av eige vit eller eiga kraft kan tru p Jesus Kristus min Herre, eller koma til Han. men den heilage Ande har kalla meg ved Evangeliet, opplyst meg med sine gver, helga meg og halda meg fast i den sanne trua. P same mten kallar og samlar, opplyser  og helgar Han heile den kristne kyrkja p jorda og held henne oppe hj Jesus Kristus i den eine, sanne trua. I denne kristne kyrkja gjev Han meg og alle truande dagleg forlating for alle synder. P den siste dagen skal Han vekkja opp meg og alle dde og gje meg og alle som trur p Kristus evig liv.

 

Del III
FADER VR

Sleis som ein husfar s enkelt han kan skal halda denne bna fram for familien sin.

 

Med nokre tillegg som hjelper oss til betre skjna kva vi bed om.

 

INNLEIINGA

Fader vr, du som er i himmelen!

Kva tyder det?

Gud innbyd oss her til tru at han er vr rette far og vi hans rette born, s vi trygt og med full tillit kan be til han, s som gode born bed dei kjre foreldra sine om noko.

FRSTE BNA

Lat namnet ditt helgast.

Kva tyder det?

Guds namn er heilagt i seg sjlv, men vi bed i denne bna at det m verta heilagt hj oss

og-

Korleis kan det skje?

Det skjer nr Guds ord vert lrt klart og reint, og vi lever etter det som Guds born.

Hjelp oss til det, kjre Far i himmelen.

Den som ikkje lrer og lever etter Guds ord, han vanhelgar Guds namn.

Vara oss fr det, himmelske Far.

ANDRE BNA

Lat riket ditt koma.

Kva tyder det?

Guds rike kjem av seg sjlv utan vr bn, men vi bed i denne bna at det m koma til

oss g.

Korleis kan det skje?

Det skjer nr vr himmelske Far av sin nde gjev oss sin Heilage Ande, s vi trur hans ord og lever som kristne her i tida og sidan i va.

TREDJE BNA

Lat viljen din rda p jorda

s som i himmelen.

Kva tyder det?

Guds gode vilje rder utan vr bn, men vi bed i denne bna at han m rda hj oss og.

Korleis kan det skje?

Det skjer nr Gud bryt alle vonde planar og all vond vilje hj djevelen, verda og oss sjl­ve, alt som vil hindra at Guds namn vert helga og at Guds rike kjem. Og det skjer nr Gud styrkjer oss med ordet sitt og held oss fast i trua til vr siste stund. Det er hans ndige vilje.

FJERDE BNA

Gjev oss i dag vrt daglege brd.

Kva tyder det?

Gud gjev dagleg brd utan vr bn, jamvel til vonde menneske. Men vi bed i denne bna at Gud vil la oss skjna dette, s vi med takk tek imot det daglege brdet.

Kva er meint med dagleg brd?             

Alt vi treng til leva, s som mat og drikk, klede og skor, hus og heim, ker og fe, pengar og eigedom, ein god ektemake og gode born, gode arbeidarar og leiarar, fred og godt styre, godt ver og god helse, gode seder og skikkar, gode vener og grannar og meir slikt.

FEMTE BNA

Forlat oss vr skuld, som vi og forlet vre skuldmenn.

Kva tyder det?

Vi bed i denne bna at vr himmelske Far m sj bort fr synda vr, s han ikkje seier

nei til det vi bed om.

Vi er ikkje verde f noko av det, for vi syndar dagleg og fortener berre straff; men han

vil gje oss alt av nde.

S vil vi, p vr side, av hjarta tilgje og gjera vel mot dei som syndar mot oss.

SJETTE BNA

Fr oss ikkje ut i freisting.

Kva tyder det?

Gud freistar ingen, men vi bed i denne bna at Gud vil verja og hjelpa oss s djeve­len, verda og vr eigen hug ikkje fr narra oss og lokka oss til vantru, vonlyse og an­dre synder. Men vert vi freista til dette, bed vi om at vi m vinna siger til sist.

SJUANDE BNA

Men frels oss fr det vonde.

Kva tyder det?

Nr vi bed Far vr i himmelen frelsa oss fr alt vondt, tek vi med alt som gjeld kropp og sjel, eigedom og re. Og vi bed at han, nr vr siste time kjem, i sin nde m ta oss ut or denne verda, som er s full av sorg, og fra oss heim til seg i himmelen.

LOVPRISING

For riket er ditt, og makta og ra i all ve.

AVSLUTNINGA

Amen.

Kva tyder det?

Eg skal vera viss p at Far vr i himmelen vil ha slike bner og at han hyrer dei.

Han har sjlv bode oss be sleis og lova at han vil bnhyra oss.

Amen, det tyder: Ja, det skal verta s.

 

Del IV
DPS-SAKRAMENTET

Sleis som ein husfar s enkelt han kan skal halda det fram for husfolket sitt.

Kva er dpen?
Dpen er ikke berre vatn, men han er vatn som Gud har bode oss bruka saman med Guds ord.

Kva er s det for eit Guds ord?
Det ordet som Vr Herre Jesus Kristus seier: Eg har ftt all makt i himmelen og p jorda. G difor ut og gjer alle folkeslag til lresveinar, med di de dyper dei til namnet t Faderen og Sonen og Den Heilage Ande, og lrer dei halda alt det som eg har bode dykk. Og sj, eg er med dykk alle dagar s lenge verda str.(Matt. 28,18-20).

Kva fr vi av dpen?
Dpen gjev forlating fr syndene, frelser fr dden og djevelen og gjev evig sle til alle som trur Guds Ord og lovnad.

Kva er s Guds ord og lovnad?
Det ordet som Vr Herre Jesus Kristus seier: Den som trur og blir dypt, skal bli frelst. Men den som ikkje trur, skal bli fordmd. (Mark 16,16)

Korleis kan vatn gjere s store ting?
Det er ikkje vatnet som gjer det, Vann gjer det ikke, men Guds ord som er saman med vatnet, og trua som lit p dette ordet. Utan Guds ord er vannet berre vatn og ingen dp, men med Guds ord er det vatn som gjev nde og liv, eit bad som atterfder ved Den Heilage Ande. Apostelen Paulus seier det sleis til Titus: Gud frelste oss ved badet som gjenfder og fornyar ved Den heilage ande.(Titus 3,5-7).

Kva vil det seia verta dypt med vatn?
Det vil seia at den gamle Adam i oss skal druknast ved dagleg anger og bot, og dy med alle synder og vonde lyster. I staden skal eit nytt menneske koma fram og st opp kvar dag. Dette nye mennesket skal leva evig for Gud i rettferd og reinleik.

Kvar str det skrive?
I Romarbrevet seier Paulus: Vi vart gravlagde med han d vi vart dypte med denne dpen til dden. Og liksom Kristus vart oppreist fr dei dde ved Faderens veldige kraft, skal vi g leva eit nytt liv.(Rom 6,4).

Eit Tillegg

OM SKRIFTEMLET

Kva er skriftemlet?
Skriftemlet fell i to. Fyrst sannar vi syndene vre, og s tek vi imot avlysinga eller syndsforlatinga av den vi skriftar for, i Namnet t Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Vi tek imot som fr Gud sjlv, og trur fullt og fast at syndene vre d er tilgjevne hj Gud i himmelen.

Kva for synder skal vi skrifta?
For Gud skal vi sanna all vr skuld, det gjeld g synder som vi ikkje veit om, s som vi gjer det i Herrens bn. Men nr vi skriftar for eit menneske, skal vi sanna berre dei syndene som veit om, og som tyngjer samvitet.

Kva slag synder er det?

Tenk p kva du er i livet og kva oppgave du har, og prv deg p dei ti boda. Er du far eller mor, son eller dotter, arbeids-gjevar eller arbeidstakar, lrr eller elev? Har du vore ulydig, utru, lat, sint, arg eller frekk? Har du gjort noko vondt i ord eller gjerning? Har du stole, forsmt noko, bore deg ansvarslaust t eller gjort skade?

 

Syn meg ein enkel mte skrifta p!

Sleis kan de gjera det, du og den du skal skrif­ta for: Eg har noko skrifta, og eg bed at du vil tilseia meg syndsforlating for Jesu skuld. Ja, legg fram det du har p hjarta. Eg sannar at eg er ein syndar som er skul­dig for Gud. Serleg m eg sanna ... (her nemner du dei synder du veit om, og som tyngjer samvitet ditt).

Alt dette gjer meg vondt, og eg bed om nde. Eg lovar betra meg. Men dersom du ikkje veit om serskilde syn­der (om det er rd), s nemn heller ikkje noka synd. Nr du i skriftemlet har sanna di skuld for Gud, s ta imot tilgjevinga.

S skal den du skriftar for, seia:

Gud vere deg ndig og styrkje di tru. Amen.

Og s:

Trur du at mi tilgjeving er Guds tilgjeving?

Svar: Ja.

S skal den du skriftar for, seia:

Det skal verta som du trur:

Etter vr Herre Jesu Kristi ord tilgjev eg deg syndene dine i Namnet t Faderen og Sonen

og Den Heilage Ande. Amen. G med fred!

Det str skrive:

Dersom vi sannar syndene vre, er han tru­fast og rettferdig, s han tilgjev oss syndene og reinsar oss for all urettferd. (1. Joh. 1,9)

Jesus sa til lresveinane sine: Tilgjev de nokon syndene deira, er dei tilgjevne. Held de dei att for nokon, er dei atthaldne. (Joh. 20,23).

 

Del V
NATTVERDS-SAKRAMENTET

Sleis som ein husfar einfelt skal halda det fram for husfolket sitt.

Kva er nattverden?
Nattverden er vr Herre Jesu Kristi sanne lekam og blod i og med brdet og vinen. Kristus sjlv har innsett nattverden for oss kristne til eta og drikka.

Kva er nattverden?

Nattverden er vr Herre Jesu Kristi sanne lekam og blod i og med brdet og vinen.

Kristus sjlv har innsett nattverden for oss kristne til eta og drikka.

Kva seier Guds Ord om dette?

Vr Herre Jesus Kristus, den natta han vart sviken, tok han eit brd, takka, braut det, gav lresveinane og sa: Ta dette og et det. Dette er min lekam som vert gjeven for dykk. Gjer dette til minne om meg.

Like eins tok han kalken etter mltidet, takka, gav dei og sa: Drikk alle av den. Denne kalken er den nye pakt i mitt blod, som vert utrent for dykk til forlating for syndene. S ofte som de drikk av han, s gjer det til minne om meg.

Kva fr vi i nattverden?

Det syner desse orda oss:gjeven for dykk og utrent for dykk til forlating for syndene. Med desse orda gjev Gud oss i sakramentet tilgjeving, liv og sle. For der det er tilgjeving for syndene, der er det og liv og sle.

Korleis kan s store ting skje ved at vi et og drikk?

Det skjer ikkje ved at vi et og drikk, men ved ordet som seier: gjeven for dykk og utrent for dykk til forlating for syndene.

Desse orda er hovudsaka i sakramentet, sman med det at vi et og drikk. Den som trur desse orda, han har det dei seier: forlating for syndene.

Kven er verdig til ta imot nattverden?

fasta og frebu seg i det ytre kan vera ein god skikk. Men verdig og vel frebudd er den som trur desse orda: gjeven for dykk og utrent for dykk til forlating for syndene.

Den som ikkje lit p desse orda, men tvilar p dei, han er uverdig og ubudd. Orda for dykk krev eit hjarta som trur. 

 

TILLEGG

 

DEN VESLE BIBELEN

 

For s elska Gud verda at han gav Son sin, den einborne, s kvar den som trur p han, ikkje skal g fortapt, men ha evig liv. Joh 3, 16

 

MISJONSPBODET

 

Eg har ftt all makt i himmelen og p jorda. G difor ut og gjer alle folkeslag til lresveinar, med di de dyper dei til namnet t Faderen og Sonen og Den Heilage Ande, og lrer dei halda alt det som eg har bode dykk. Og sj, eg er med dykk alle dagar s lenge verda str. Matt 28, 18-20

Til startsiden LK

Du fr teksta p bokml dersom du trykkjer p den grne teksten!(Ikkje i .pdf-utgva.)

 

 



[1] Sj 2. Mos.20,1-17 og 5.Mos.5,1-22