Skjærtorsdag

Matt.26,17-29

Messe

”Nærværende jeg JEsum har…”

”Nærværende jegJEsum har

I Brød og SynligDrue

Min Haandskinbarlig derpaa tar,

Mit Øye kand detskue;

Min Jesus er miggandske nær,

Saa nær, at jeg hamselver bær

Fornøyet i mitHierte.

Vil ey Fornuftensaadant troe,

Da lad det Asen kunberoe,

Hun giør mig ingensmerte.

Men om jeg ikkekand forstaa

Guds Vey og skiulteMaade,

Jeg tvivler dog derintet paa,

Men lader HErrenraade.

En simpel Giæst harog et Rom

I Herrens Huus ogHelligdom;

Min JEsus der migmøder:

Om jeg ey lige veedhans Vey,

Han dog mig armeSynder ey

Bort fra sit Bordudstøder.”

Nærværende jeg JEsum har. [1]

Den Vesle Katekisma(1528)

Femte parten
NATTVERDSSAKRAMENTET

1. Kva er nattverden?

Nattverden er vår Herre Jesu Kristisanne lekam og blod i og med brødet og vinen. Kristus sjølv har innsettnattverden for oss kristne til å eta og drikka.

Dette ER!Dette er min lekam! Dette er mitt blod! Til forlating for syndene! Enkle ord,som Jesus Kristus vil ha oss til å ta aldeles bokstavelig. Jesus knytter herbrødet samen med sin lekam og vinen sammen med sitt blod, og her-i gir Han den største gave av alle:Tilgivelse for alle våre synder.

2. Kva seier Guds ordom dette?

HERRENS INNSETJINGSORD

Vår Herre Jesus Kristus, dennatta han vart sviken, tok han eit brød,

takka deg, braut det, gavlæresveinane og sa:

TAK DETTE OG ÉT DET. DETTE ERMIN LEKAM, SOM VERT GJEVEN FOR DYKK.

GJER DETTE TIL MINNE OM MEG.

Like eins tok han kalken ettermåltidet,takka, gav dei og sa:

DRIKK ALLE AV DEN. DENNE KALKENER DEN NYE PAKT I MITT BLOD, SOM VERT UTRENT FOR DYKK OG FOR DEI MANGE TILFORLATING FOR SYNDENE. SÅ OFTE SOM DE DRIKK AV HAN, SÅ GJER DET TIL MINNE OMMEG[2].

1.KOR 11,23-26;MARK.14,22-25; MATT.26,26-29, LUK.22,15-20

«Medan dei heldt måltid, tokJesus eit brød, takka og braut det, gav det til disiplane og sa: «Ta imot oget! Dette er min kropp.» Så tok han eit beger, takka, gav dei og sa: «Drikkalle av det! Dette er mitt blod, paktblodet, som blir aust ut for mange såsyndene blir tilgjevne. Eg seier dykk: Heretter skal eg ikkje drikka dennefrukta av vintreet før den dagen eg drikk henne ny saman med dykk i riket tilFar min.»(Matt.26,26-29)

«For eg har teke imot fråHerren det eg òg har overgjeve til dykk: Den natta Herren Jesus vart sviken,tok han eit brød, takka, braut det og sa: «Dette er min kropp, som er for dykk.Gjer dette til minne om meg!» Like eins tok han begeret etter måltidet og sa: «Dettebegeret er den nye pakta i mitt blod.» (1.Kor.11,23-25)

«Medan dei heldt måltid, tokhan eit brød, takka og braut det, gav dei og sa: «Ta imot, dette er minkropp.»Og han tok eit beger, takka og gav dei, og dei drakk alle av det. Og hansa til dei: «Dette er mitt blod, paktblodet, som blir aust ut for mange.Sanneleg, eg seier dykk: Aldri meir skal eg drikka frukta av vintreet før dendagen eg drikk henne ny i Guds rike.»(Mk.14,22-25)

«Då tida kom, gjekk Jesus tilbords og apostlane med han. Og han sa til dei: «Eg har lengta inderleg etter åeta dette påskemåltidet i lag med dykk før eg skal lida. For eg seier dykk:Aldri meir skal eg eta påskemåltidet før det har fått si fullending i Gudsrike.» Så tok han eit beger, bad takkebøna og sa: «Ta dette og del det mellomdykk. For eg seier dykk: Heretter skal eg aldri drikka av frukta frå vintreetfør Guds rike er kome.» Så tok han eit brød, takka og braut det, gav dei og sa:«Dette er min kropp, som blir gjeven for dykk. Gjer dette til minne om meg.» Likeeins tok han begeret etter måltidet og sa: «Dette begeret er den nye pakt imitt blod, som blir aust ut for dykk.»(Lk.22,14-20)

«Då tok Jesus brøda, badtakkebøn og delte ut til dei medan dei sat der. Like eins delte han ut avfiskane, så mykje dei ville ha. Då dei var mette, sa han til disiplane: «Samlasaman dei stykka som er att, så ingen ting går til spille.» Dei samla saman ogfylte tolv korger med stykke som var att av dei fem byggbrøda etter at allehadde ete.»(Joh.6,11-13)

Eg er livsens brød. Fedranedykkar åt manna i øydemarka, men dei døydde. Det brødet som kjem ned fråhimmelen, er slik at den som et av det, ikkje døyr. Eg er det levande brødetsom er kome ned frå himmelen. Den som et av dette brødet, skal leva til evigtid. Og det brødet eg vil gje, er kroppen min som eg gjev til liv for verda.»

No vart det strid mellomjødane, og dei sa: «Korleis kan han gje oss kroppen sin å eta?» Jesus sa tildei: «Sanneleg, sanneleg, eg seier dykk: Dersom de ikkje et kroppen tilMenneskesonen og drikk blodet hans, har de ikkje livet i dykk. Den som et minkropp og drikk mitt blod, har evig liv, og eg skal reisa han opp på den sistedagen. For kroppen min er sann mat, og blodet mitt er sann drikk. Den som etmin kropp og drikk mitt blod, blir verande i meg og eg i han. Slik den levandeFar har sendt meg, og eg har liv ved han, slik skal òg den som et meg, ha livved meg. Dette er det brødet som er kome ned frå himmelen. Det er ikkje det somfedrane åt, dei som døydde. Den som et dette brødet, skal leva i all æve.»(Joh.6,48-58)

«Då dei kom i land, fekk deisjå eit bål der, og det låg fisk og brød på glørne. «Kom hit med noko av denfisken de fekk,» sa Jesus til dei. Simon Peter gjekk då ut i båten og droggarnet på land. Det var fullt av store fiskar, eitt hundre og femtitre i alt.Men endå det var så mange, rivna ikkje garnet. Jesus sa til dei: «Kom og fåmat!» Ingen av disiplane våga å spørja han: «Kven erdu?» Dei visste at det var Herren. Då gjekk Jesus fram, tok brødet og gav dei,og det same gjorde han med fisken.»(Joh.21,9-13)

3. Kva får vi inattverden?

Det syner desse orda oss:" gjeven for dykk" og " utrent for dykk til forlating forsyndene". Med disse orda gjev Gud oss i sakramentet tilgjeving, liv ogsæle. For der det er tilgjeving for syndene, der er det óg tilgjeving forsyndene, der er det óg liv og sæle.

4. Korleis kan såstore ting skje ved at vi ét og drikk?

Det skjer ikkje ved at vi ét ogdrikk, men ved ordet som seier " gjeven for dykk"og " utrent for dykk til forlating for syndene". Desse orda er hovudsaka isakramentet, samen ved det at vi et og drikk. Den som trur desse orda, han hardet dei seier: Forlating for syndene.

«Då kalla Moses saman alledei eldste i Israel og sa til dei: «Gå og henta småfe til huslydane dykkar ogslakta påskelammet! Så skal de ta ein isopkvast, duppa han i blodet som er iskåla, og stryka noko av blodet på dørbjelken og dørstolpane. Og ingen av dykkmå gå ut gjennom husdøra si før om morgonen. For Herren vil fara gjennom landetog slå egyptarane med ulukke. Og når han ser blodet på dørbjelken ogdørstolpane, skal han fara framom døra og ikkje la tynaren sleppa inn i husadykkar og drepa. Dette skal de halda dykk etter. Det skal vera ei lov for degog etterkomarane dine til evig tid. Når de så kjem inn i det landet Herrenetter sin lovnad vil gje dykk, skal de halda denne høgtidsskikken ved lag. Ognår borna dykkar spør kva dette er for ein skikk, skal de svara: Det erpåskeoffer til Herren, fordi han fór framom husa åt israelittane i Egypt, dåhan slo egyptarane med ulukke, men sparte heimane våre.» Då bøygde folket segtil jorda og tilbad. Og israelittane gjekk av og gjorde dette. Som Herren haddesagt til Moses og Aron, så gjorde dei. »(2.Mos.12,21-28)

«Då dogga kvarv, fekk dei sjåeit fint, kornet lag bortover øydemarka. Det var som fint rim på marka. Dåisraelittane såg det, sa dei seg imellom: «Manna?»«Kva er det?» For dei vissteikkje kva det var. Då sa Moses til dei: «Det er det brødet Herren har gjevedykk til mat…Sidan sanka dei morgon etter morgon, kvar så mykje som han trong…Israelittane åt manna i førti år,…til dei kom til grensa mot Kanaan.» (Frå2.Mos.16,14-35)

«For kvar gong de et dettebrødet og drikk av begeret, forkynner de Herrens død, heilt til han kjem.» (1.Kor.11,26)

«Velsigningsbegeret som vivelsignar, gjev det ikkje del i Kristi blod? Brødet som vi bryt, gjev det ikkjedel i Kristi kropp? Fordi det er eitt brød, er vi alle éin kropp. For vi haralle del i det eine brødet.» (1.Kor.10,16.17)

5. Kven er verdig tilå ta imot nattverden?

Verdig og ved førebudd er densom trur desse orda: " gjeven for dykk" og " utrent for dykk tilforlating for syndene". Den som ikkje lit på desse orda, men tvilar pådei, han er uverdig og ubudd. Orda ”for dykk” krev eit hjarta som trur.

«Den som et brødet og drikk Herrens beger påurett vis, syndar mot Herrens kropp og blod. Kvar og ein må prøva seg sjølv, også skal han eta av brødet og drikka av begeret. For den som et og drikk utantanke for Herrens kropp, han et og drikk seg sjølv til doms.» (1.Kor.11,27-29)

«Kven andre vinn over verda enn den som trurat Jesus er Guds Son?   Han, Jesus Kristus, er den som kom gjennom vatn ogblod. Ikkje berre med vatnet, men med vatnet og blodet. Og Anden sjølv ervitne, for Anden er sanninga.   Så er det tre som vitnar:   Anden ogvatnet og blodet, og desse tre seier det same. »(1.Joh.5,5-8)  

Nattverdener i grunnen evangeliet ”helt barfot.” For her blir alt Jesus vant for oss påkorset rakt oss i brød og vin. Og Han lover at på den måten får vi ogsåtilgivelse for våre synder. Enkelt og greit. Men både du og jeg anfektes, serpå egen uverdighet, og på ikke minst på Guds hellighet, og tenker: Har jeg enplass her?

Husk hvadet står:

«Ta imot og et! Dette er min kropp.»...«Drikkalle av det! Dette er mitt blod, paktblodet, som blir aust ut for mange såsyndene blir tilgjevne.»(Fra Matt.26,26-28)

Du erogså innbudt!

Måtteprekenen i dag bli til styrke i troen for deg som søker Herrens bord. Og tilkall og mer lys over saken til deg som ikke gjør det. Smak og se at Herren ergod!

”Til alt Folk underHimmelen

Guds Korses Kraftsig strækker,

Saa vidt som Veyenligger hen,

Og Landene derækker.

Her er en friTilgang til Gud,

Vor HErres JEsublodig’ Hud

Har aabnet os deDørre.

Tag du ved Troenham i Favn,

Saa skal Pardon iJEsu Navn

Udraabes for ditØre.[3]”

Til Ære for Faderen, og Sonen, og Den Heilage Ande, som var er,og vere skal, EIN Sann Gud, frå Æve til Æve!

svennam@hotmail.com

Fraen tidligere utgave av denne prekenen, holdt i Bud kyrkje, Romsdal, 31.mars1983.

---

[1] Tekst: Petter Dass:Katekismussanger. Melodi: Folketone fra Telemark. (Bjørndalssamlingen, UiB)

[2] Frå ”Den StoreLovsongen”-Øygardsliturgien: http://www.kyrkja.net/eukp.htm

[3] Tekst: Petter Dass:Katekismussanger. Melodi: Folketone fra Telemark. (Bjørndalssamlingen, UiB)