KYRKJA INFORMERER

ygarden prestegjeld

 

ORIENTERING OM SJUKESALVING

 

 

 

Den miskunnsame Samaritanen.

Luk.10,25-37[1]

 

Parable of the Good Samaritan av Domenico Feti, 1623, Gallerie dell'Accademia, Venezia.

 

 

SJUKDOM OG OMSORG

 

Dden hyrer med til livet. Ikkje noko er meir sikkert enn at vi ein gong skal dy. Det same kan vi g seia om det vera sjuk. Likevel vert bde sjukdom og dd ofte opplevd som heilt meiningslyse: Eit uskuldig menneske vert invalidisert i ei ulukke i trafikken, eit born dyr av kreft, o.s.b. Sjlv om det ikkje alltid er slik, vert sjukdom og dd noko vondt. Sakn og smerte kjem ingen utanom. Men vondt er det. Eigentlig er det bare nr dden kjem istaden for noko som er meir smertefullt, at han stundom kan verta opplevd som frigjerande.

 

Gud elskar oss i Jesus Kristus. Alt Det nye testamentet seier om korleis Jesus hjalp og lkte sjuke, seier at vr kristne tru ikkje bare har gjera med det evige livet, men g med problem i dette livet. I Det gamle testamente vert det sagt om Messias som skulle koma:

 

Sanneleg, vre sjukdomar tok han p seg,

og vre pinsler bar han

og ved hans sr har vi ftt lkjedom. (Jes 53, 4-5).

 

Nr vi vert sjuke hjelper Gud oss ved at vi har ftt ein kropp som langt p veg sjlv kjemper mot sjukdom. Men Han hjelper oss g ved hovudet, hender og fter til lkjarar, sjukepleiarar og andre medmenneske. Kyrkja si soge har g mange dme p at det hender Gud hjelper oss ved eit mirakel. Men djupast sett hjelper Gud oss mest ved at han ein gong for Kristi skuld vil la oss g gjennom dden inn til det evige livet[2].

 

Dette er ein viktig del av vr klassisk kristne tru. Den enorme felleskyrkjelege innsats p sjukehus og institusjonar i Norge i meir enn hundre r er eit uttrykk for dette.

 

I 1984 gjorde Den norske kyrkja si liturgikommisjon framlegg om innfre eit ritual med m.a. salving av sjuke og lidande. Forslaget fekk sttte av Det Teolgiske Menighetsfakultet, men vart i 1987 lagt bort av biskopane, etter at det hadde mtt massiv kritikk fr ein del sjukehusprestar og fr Norsk Kommuneforbund. Ein sjukehusprest s t.d. for seg at det i neste omgang mtte fra til ritual for oppvekking av dde.

 

Likevel har sjukesalving vore praktisert i mange r av nokre prestar i Den norske kyrkja, men nok meir i frikyrkjene. Dei ortodokse har omtrent samme syn som dei katolske kyrkjene p sjukesalvinga[3].

 

Vi vil gjerne oppmuntre til bn for sjuke i samband med gudstenester.

 

Soknepresten vil g gjerne koma heim til personar som grunna sjukdom eller andre rsakar er forhindra i kome til kyrkja eller av andre rsakar nskjer vitjing. Presten tek d gjerne med nattverden og/eller kan be for sjuke med salving. For avtale ring prestekontoret, tlf. 56 38 22 40/56 38 22 44 eller gje melding gjennom Heimetenesta/ Heimesjukepleien.

 

 

EIT SAKRAMENTALT HGDEPUNKT

 

Bn for sjuke med salving er ei eiga, og hos oss alt for lite brukt handling. Ho utgjer p eit vis eit sakramentalt hgdepunkt i markeringa og formidlinga av Guds hjelp til sine lidande born. Sjukesalvinga vart fr i den katolske kyrkja kalt for den siste olje sidan den som regel vart gjeve nr ein sjukdom vart oppfatta som srleg livstrugande. I protestantisk samanheng har ofte nemninga vore bn for sjuke. Nemninga sjukesalving br no nyttast slik at salving kjem i bruk og alle kan skjna at ein ikkje treng venta med nskje om forbn til ein er nr dden.

 

 

BRUK

 

Sjukesalving skal vi be om s tidleg som mogleg nr alvorleg sjukdom har ramma oss:

 

"Er nokon av dykk sjuk, skal han kalla til seg dei eldste i forsamlinga, og dei skal be over han og salva han med olje i Herrens namn. Og bna som er boren fram i tru, skal berga den sjuke, og Herren skal reisa han opp. Og har han gjort synder, skal han f dei tilgjevne. Vedkjenn d syndene for kvarandre og be for kvarandre, s de kan bli lkte. Bna fr eit rettferdig menneske verkar med stor kraft. (Jak 5, 14-16)

 

Dette ordet synest peike p presten(eldste=presbyter) som den vi skal vende oss til nr det gjeld sjukesalving. (Sj g Mark.6,13.) Men Gud har fleire andre kanalar Han kan nytta nr det gjeld lkje sjuke, slik som forbna i kyrkjelyden i Jesu Namn(Matt.18,20; Joh.14,13), og ndegvene til gjera mektige gjerningar, til lkja og til hjelpa. (1.Kor.12,28) Og kyrkja si diakoni kallar til teneste og tryst for sjuke:

 

den som har ei teneste, skal ta seg av tenesta siden som trystar, skal verkeleg trysta. Den som gjev av sitt eige, skal gjera det av eit heilt hjarte, den som gjer miskunn, skal gjera det med glede. Lat kjrleiken vera ekte! Elsk kvarandre med inderleg syskenkjrleik!(fr Rom.12,7-10)

 

Viktig er g innsatsen til lkjarar, pleiarar og andre som gjer teneste for sjuke p sjukehus, institusjon og i heimane.

 

Sjukesalvinga skjer ved at den sjuke vert salva med olje p panna og hendene mens denne bna vert framsagt av presten:

 

M Herren ved denne heilage salvinga og sin store godleik og miskunn komme deg til hjelp med den Heilage Ande, slik at du kan bli redda fr all synd og frelst f st opp att. Herre Jesus Kristus, du som kom for frelse oss og lkje dei sjuke, vi ber deg: Lk han/henne til kropp og sjel ved denne heilage salvinga. Gje ham/henne kraft, tryst og fri han/henne fr alt vondt. Du som lever og rder i all ve. Amen.

 

Dersom det er naudsynt kan ein nytta ein forenkla form med salving p panna eller ein annan del av kroppen, men heile bna br nyttast. Sjukesalvinga kan gjerne nyttast saman med skrifteml og nattverd dersom dette er mogleg[4].

 

LITURGI FOR SJUKESALVING

 

Utvida form

 

INNLEIING

 

Presten: I Namnet t Faderen, Sonen og Den Heilage AndeX.

 

Anten

P: Fred vere med denne heimen og med alle som bur her.

Eller

P: Fred vre med deg/dykk[5].

 

Presten vender seg  til den sjuke med desse eller liknande ord:

 

P: Kjre bror/syster. (Kjre brr og systre). I det heilage evangeliet kjem dei sjuke til vr Herre Jesus Kristus og ber om lkjedom. Han som leid s mykje for oss, er sjlv tilstades midt mellom oss som er samla i Hans Namn. Gjennom sin heilage apostel Jakob gjev han oss dette pbodet:

 

"Er nokon av dykk sjuk, skal han kalla til seg dei eldste i forsamlinga, og dei skal be over han og salva han med olje i Herrens namn. Og bna som er boren fram i tru, skal berga den sjuke, og Herren skal reisa han opp. Og har han gjort synder, skal han f dei tilgjevne. Vedkjenn d syndene for kvarandre og be for kvarandre, s de kan bli lkte. Bna fr eit rettferdig menneske verkar med stor kraft.

JAK. 5,14-16

 

Eg overgjev deg difor/La oss difor overgje vr sjuke bror/syster/ til Kristus, for at du/han/ho m finne lindring og frelse ved hans nde og kraft.

 

SYNDSVEDKJENNING

 

P: Lat oss bya oss for Gud og sanna syndene vre.

ALTARBOKA 1920

 

A: Heilage Gud, Himmelske Far.

Sj i nde til meg, arme, syndige menneske,

som har sra deg med tankar, ord og gjerningar

og kjenner den vonde hug i hjarta mitt.

For Jesu Kristi skuld, ha tol med meg.

Tilgjev meg alle mine synder,

og gjev at eg m ottast og elska einaste deg. Amen.

LUK.15,21. ALTARBOKA 1920

 

P:Herrens apostel seier:

Dersom vi sannar syndene vre, er han trufast og rettferdig,

s han tilgjev oss syndene og reinsar oss for all urettferd.

1.JOH.1.9.

 

eller

P: Den allmektige Gud miskunna seg over oss, tilgje vre synder og fre oss til det evige livet.

 

SKRIFTLESING

 

P: Det str skrive hj evangelisten Matteus i det 8. kapitlet:

 

"D Jesus gjekk inn i Kapernaum, kom det ein offiser til han og bad om hjelp:  Herre, sa han, tenesteguten min ligg lam heime og har svre plager.  Jesus sa: Eg skal koma og lkja han.  Herre, svara offiseren, eg er ikkje verdig til at du kjem inn under mitt tak. Men sei berre eit ord, s blir tenesteguten min god att.  For eg m sjlv lyda dei som er over meg, og eg har soldatar under meg. Seier eg til in: 'G!' s gr han, og til ein annan: 'Kom!' s kjem han, og til tenaren min: 'Gjer dette!' s gjer han det. D Jesus hyrde det, undra han seg og sa til dei som flgde han: Sanneleg, eg seier dykk: Ikkje hos nokon i Israel har eg funne slik ei tru. Og Jesus sa til offiseren: G. Det skal skje, slik du trudde. Og tenesteguten vart frisk i same stunda.

MATT 8:5-10.13. ALT. TEKSTAR: SAL.23; MK 6:53-56 

 

Slik lyder det heilage Evangeliet.

Alle: Gud vre lova.

 

Med handsplegging.

P: Lat oss i tru og audmjukskap be om Guds hjelp for vr sjuke bror/syster, N.

 

Vr nr alle sjuke og gje dei av din omsut og kjrleik, du som tok p deg vre sjukdomar og smerter gjennom din Son Jesus Kristus. Herre, lat N., som i tru p deg skal salvast med heilag olje, finne lindring for smertene sine og styrke i sin veikskap. Ved Jesus Kristus, vr Herre. Amen.

 

VELSIGNING AV OLJA

dersom dette ikkje har vore gjort p frehand[6]

 

Anten

P: Lova vere deg, Gud, vr Herre Jesu Kristi Far, den Far som er rik p miskunn, vr Gud som gjev all tryst.  Du som trystar oss i all vr naud, s vi kan trysta dei som er i naud, med den tryst som Gud trystar oss med. Herre, du som ved din kjre Son har sett fri s mange fr deira lidingar, og som gjennom din heilage apostel har oppmoda oss til salve dei sjuke med olje med bn som er boren fram i tru, vi ber deg: Send Den Heilage Ande, slik at vr syke bror/sster gjennom denne oljaXfr oliventreet m f del i di velsigning. M han/ho f kreftene attende, gje han/henne din beskyttelse til kropp og sjel og ta ifr han/henne all smerte, all veikskap og all uro, i VR HERRE JESU KRISTI DYREBARE NAMN, han som lever og rder i all ve. Amen.

2.KOR.1,3-4; JAK.5,14-16

 

Eller

P: Jesus Kristus, du som gav dine heilage apostlar i oppdrag legge hendene p dei sjuke og salve dei med olje, vi ber deg: velsign denne olja  fra oliventreet. Lat henne bli til lindring, tryst og lkjedom for sjel og lekam - inntil det evige livet. Amen.

 

 

 

Dei tre heilage oljene stilt ut i St.Johns Catholic Church, Wahpeton, North Dakota, USA.  Sj fotnote 4. Foto: SMapril 2004.

 

Eller

P: Allmektige, velege Gud, du sendte din hglova Son til verda som den rette miskunnsame samaritanen. I han har du frelst oss fr synda, verda, dden og den onde si makt, og steller med vre sr i din heilage kristne kyrkje med Heilaganden si olje og brdet og vinen i sakramentet. Han sendte sine lresveinar ut for salve dei sjuke med olje og gjennom sine heilage apostlar har han undervist om at ein rett prest i Hans kyrkje skal be for dei sjuke, salva dei med olje i Herrens namn, og tilgje deira synder p Hans vegner. Vi bnfell degX, velsign denne olja, som du har skapt, og som vi ber fram for deg, lat henne styrkje dei som vert dypte i din Heilage Ande si kraft, slik at dei alle dagar kan sj Jesus som sin Frelsar og Herre, og ein dag n frelste heim til deg, ved din kjre Son, Jesus Kristus, vr Herre, som lever og rder saman med deg i eining med den Heilage Ande, ein sann Gud fr ve til ve! Amen.

ETTER VELSIGNINGSBN I SAMLING AV REN YDE.

 

SALVINGA

Presten salvar den sjuke p panna og p hendene, evt. g p ein sjuk kroppsdel, og seier

 

P: M Herren ved denne heilage salvinga og sin store godleik og miskunn komme deg til hjelp med den Heilage Ande, slik at du kan bli redda fr all synd og frelst f st opp att. Herre Jesus Kristus, du som kom for frelse oss og lkje dei sjuke, vi ber deg: Lk han/henne til kropp og sjel ved denne heilage salvinga. Gje ham/henne kraft, tryst og fri han/henne fr alt vondt. Du som lever og rder i all ve. Amen.

 

FADERVR

Evt. som ny form, 2006

P:I Den Heilage Ande og saman med heile ditt folk,

bed vi den bna Son din sjlv har lrt oss:

K: Fader vr,

Du som er i himmelen,

Lat namnet ditt helgast.

Lat riket ditt koma.

Lat viljen din rda p jorda

s som i himmelen.

Gjev oss i dag vrt daglege brd.

Forlat oss vr skuld,

som vi g forlet vre skuldmenn.

Fr oss ikkje ut i freisting,

men frels oss fr det vonde.

For riket er ditt, og makta og ra i all ve.

Amen.

SALMER 1997 0167

 

VELSIGNING

 

P: Tak imot velsigninga.

Herren velsigne deg og vare deg,

Herren late sitt ansikt lysa over deg og vere deg ndig,

Herren lyfte si syn p deg og gjeve deg fred. X

4.MOS.4,24-26.

ALTARBOKA 1920

 

 

 

 

 

Soknepresten i ygarden

Postboks 144, 5331 Rong

TLF: 56 38 22 44

TLF: 56 38 22 43 

Mobil: 950 67890

sokneprest@kyrkja.net



[1] Les gjerne preika fr gudstenesta i Hjelme kyrkje 13.september 2006:

http://www.kyrkja.net/130906.htm

[2] Les gjerne preika fr gravferda i Hjelme kyrkje 20.juni 2006:

http://www.kyrkja.net/Lk102537.htm

[3] Sj meir p

http://www.katolsk.no/artikler/sakramentene/sykesalv.htm

[4] Etter sokneprest Sverre Alfsen, Skjervy, og

http://no.wikipedia.org/wiki/Sykesalving

http://www.bluestarbase.com/no:sykesalving

[5] Deretter kan presten riste litt vigd vatn p den sjuke og sjukesenga og seie:

 

P: Mtte dette vatnet minna oss om vr dp, og vende tankane vre mot Kristus som har atterlyst oss med si liding, dd og oppstode.

[6] I klassisk kyrkjeleg tradisjon er det sume stader skikk p Skjrtorsdag at biskopen vier heilag olje(krisma) til bruk ved dp, konfirmasjon, preste-og bispeordinasjonar, og vigsel av kyrkjer. Denne dagen vert g andre oljer vigd: Katekumenolja vert nytta i frebuinga til dpen for dpskandidatane, og sjukesalvingsolja vert nytta til gje tryst og sttte til dei sjuke i deira veikskap. Lokale prestar tek s herifr olje med til sine kyrkjer.