John S.Landro har fortalt episodar frkrigsra 1940-45, som han hugsar godt.

 

1.D Barbara-agentane kom tilLandro.

Basert p eit intervju med JohnS.Landro, og andre kjelder.

av Torhild og Svenn Martinsen.

 

Vi hyrde ropertar med engelsk talehit inn. Det var laurdagskvelden 21.november 1943. Vest i Landro-osen, vardet  mrkt og disig. Stemmene heldtp ei stund. Det viste seg at det var MTBar med einmannsubtar av typen Welmansom var p oppdrag. Dei kom fr Lunna Voe-basen i Scalloway p Shetland. Desse,fire i talet, vart sette ut i Osen. Alt var nye planlagt.

 

Dei hyrde til SOE-aksjonen Barbara VP101, og skulle inn til Bergen for utfre eit sabotasjeoppdrag. Her var tonordmenn, Carsten Anker Johnsen og Bjrn Pedersen. Dei skulle ta seg av skipved Dokken eller p Puddefjorden. Det var g ett lag til, med engelskmenneneJim Holmes og Basil Morris. Dei skulle angripe den tyske flytedokken pLaksevg. Alle mini-ubtane hadde torpedo med sprenglegeme. Sjstykket mellomSolsvik og Misje var minelagt, men folk hadde slept minene vekk. Ubtane gjekkgjennom Svelgen og inn til Hjeltholmen den kvelden. Sndagskvelden, etter atdet var mrkt, sette dei kursen for Bergen. Bjrn Pedersen var frstemann, mend han skulle g opp i overflatestilling, viste det seg at han lg midt mellomein tysk destroyer og ein minesveipar. Tyskarane sveipte over han medlyskastarane. Ubten vart oppdaga. Alarmen gjekk. Pedersen vart  teken, sendt til Grini, og vidare tilTyskland. Det var noks tilfeldig at han ikkje vart avretta, kanskje fordi dentyske militre etterretninga, Abwehr, ikkje skjnte kva for oppdrag som varBarbara sitt ml, og kva for farty som vart brukt. 

 

Ein av dei andre kom seg til Vindenesog gjekk i land der. Han sekte bten. Dette var Carsten Johnsen.

 

Ein av dei andre to kom seg inn tilSnekkevik, og tok inn p ei tom hytte. Derifr kom han seg den 23.november tilAnna og Lars Hagenes sin gard i Gavlen. Anna gav mannen, den engelske lytmant  Morris mat og kvile. Seinare hjelpte ho han med niste ogkart for Store-Sotra.

 

Mandag morgon 23.november var Nils,far og eg sr p gravplassen. Vi heldt p stypa gravkantar. Klokka varmellom ti og elleve. D kom det ein mann gande opp Landrodalen. Han hadde sekkp ryggen, og vi sg tydeleg at han var ukjend. Han kom opp p gravplassen tiloss. Vi fekk d greie p at han hadde noko gjera med det som hende i Osenlaurdag kveld.

 

Seinare viste det seg at det varJohnsen. Han spurde etter hjelp, og vi loste han bort i den gamle la til EliasLandro nedanfor kyrkja, og henta mat. Han sa at han venta fleire. Om aksjonengjekk gale, hadde dei avtale om mtast her i Srdalen. Innan 21 dagar skulledei bli henta med bt ved sjen.

 

Min bror, far og eg jobba s vidare.Vi t middag. Utp ettermiddagen sg vi ein mann oppe i Innholet. Han g hadderyggsekk. Han bevega seg fort. Vi skjnte kven det var, og vi ville varsla hansom var i la. Johnsen skreiv ein lapp som vi skulle ta med til mannen, som varengelsk. Men i mellomtida var den nye allereide komen bort p myra. Han g fekkplass i la. Han var noks skjeggete og skitten. Det var Morris.

 

Kvar kveld gjekk Johnsen og Morrisvakt, og prvde halde varmen. Dei var g nede i Srdalen og venta utovernatta. S gjekk dei oppatt i la. Sjuande kveld hyrde dei lyder i ei steinur.Det var Jim Holmes. Han hadde vore ute ei veke, og hadde mest ikkje smakt mat.Han hadde kome seg til Store Sotra i ei fring.

 

Fleire her omkring. m.a. BertaLandro, kona til Elias; Engel Landro, og handelsmannen i Avlpet, MathiasO.Landro gav dei mat, mjlk, og hermetikk. Seinare flytta dei sr i hyla tilEngel Landro. Dette for vera sikrare. 29. og 30.november kom MTBar til Osen for henta dei tre, men dei vartjaga bort av tyske marinefarty. I Solsviksundet lg ei tysk landgangsferje.

 

S vart dei tre leie av venta.

 

P Hernar var der ei illegal gruppe.Der hadde folk ftt beskjed. Dette resulterte i at det ein kveld kom ein mann.Han fekk ordna det slik at dei tre skulle fraktast til Hernar. Dei vart ordnamed bt. To onklar av meg, Kristoffer E.Landro og Gustav N.Landro, hadde einmotorbt p ca.26 fot. Det vart bestemt at dei skulle frakta dei tre nord tilHernar. Her gjekk dei ytre lei, forbi ein tysk utkikspost i Blomvg. Dei komseg dit.

 

Den illegale norske radiostasjonenRedwing p Hamlagr sendte 10.desember telegram til England om dei tre. Dagenetter kom svartelegrammet. Bt skulle komme for henting natta mellom 12.og13.desember.

 

Det var Hessa, ssterskipet tilHitra som kom. I  Ovika(Avlpet)spurde dei handelsmann  MathiasO.Landro etter dei tre og fekk slik melding om at dei var reist.

 

Seinare fekk Mathias vitjing avGestapo.

 

Fr motstandshald i Bergen vart detutanom dette organisert med ein bt som gjekk p Shetland, Stant. Denne btenfekk fleire gonger problem d dei tre skulle fraktast vestover, og dei hamna iYtre Solund for 6 veker.

 

Ein MTB henta dei der 6.februar 1944saman med nokre andre flyktningar, og slik kom dei seg attende til Shetland.

 

Litteratur: Bygdesoga for Fjell,s.627-628, Fjell 1969. (Skrive av lensmann Leif Eikeland)

Tim Greve: Bergen i krig, II,1943-1945, s.121-125, 228. J.W.Eides Forlag, Bergen 1979.

Arnfinn Haga: Dette er Vinteren,s.165-171, J.W.Eides Forlag, Bergen 1976.

 

2. Til Misje etter salt, og 30 kr.pr.tyskar. Fr Intervju med John S.Landro.

ved Torhild Martinsen.

 

Bror min Nils og eg rodde til Misjefor henta salt. Vi bomma handelsmannen etter varar og fekk oss ein boks sirupog te. Dette grov vi ned i salt-tnna. Vi mtte innom for visa passet p dentyske vaktbten i sundet. Det gjekk bra! Og vi kom heim med salt, sirup og te.

 

Ein tysk bt vart senka vedMarsteinen. Nokre av dei som var ombord, dreiv inn til land langs Lokosen ogSrdalen. Folk fann nokre av dei og leverte dei til lensmannen. Vi fekk 30 kr.pr.tyskar.

 

3.Lite mat. Fr Intervju med JohnS.Landro.

ved Torhild Martinsen.

 

Siste krigsret var det vanskeleg medomsyn til mat. helst var det smtt med smr, sukker og mjl. Mellom annasteikte vi fisken i levefeitt. Vi dryde mjlmerka, og laga mjl-lefser avsammalt mjl. Nr vi fekk drlege potetar skar vi vekk det rtne og lagapotetmjl av resten. Elles fekk vi sakkarin istadenfor sukker.

 

Ein gong fann vi 25 kg.dansk bondesmrp ein torpedert bt. Det kokte vi oppigjen og nytta det til steiking.

 

Ein annan gong fann vi eit heilt fatmed talgfett i ei eiketnne. Vi kokte det opp for reinsa det, og brukte dettil steiking.

 

I 1950 var det framleis slik at vibare fekk kjpa materialer for 500kr. utan anvisning. Vi mtta ha byggelyvefor f kjpt materialer.

 

4.Mai 1945.Fr Intervju med JohnS.Landro.

ved Torhild Martinsen.

 

Vren 1945 var eg dreng sr pSkogsvgen. 8.mai fekk eg fri og reiste til byen. Eg hugsar at eg klatra opp pbalkongen over Erling Petersen(tvers over posthuset). Der sto eg under paraden.Det var engelskmenn og nordmenn. Eg hadde flott utsikt, og sg alt godt!

 

17.Mai vart feira i byen. Skytene fori 17.mai tog inn fjorden til byen.

 

5. Magnus Landro. Fr Intervju med John S.Landro.

ved Torhild Martinsen.

 

P grunn av ein angjevar gjekktyskarane rundt og spurde etter Magnus Landro. Det var sndag fremiddag. Visatt p samlingsplassen der sr og spelte kort og hadde song og musikk. Her vardet fleire som hette Magnus. Tyskaren vart irritert d det viste seg at dei varfleire. Han trudde vi apte med han. Den rette Magnus kom seg frst opp pgalleriet p bedehuset der det var fullt av folk. Derifr kom han seg tilbyen.  Medan han var p veg inn ptrikken, vart han skoten i frakkeermet, men redda seg.

 

Skyta til familien Ole Vindenes lg iVinnespollen. Den vart stolen til bruk i Englandsfarten. Magnus Landro frteskyta til England. Det var mellom 10 og 20 menneske ombord. Johannes Landrovar med over til England p den turen. Det var g bror hans, men han kom ikkjeattende.